OLAY YERİNDEN ALINAN DİJİTAL DELİLLERiN HUKUKİ KABUL EDİLEBİLİRLİĞİNİ ARTTIRMAK

Dijital Delil
Dijital Delil

Bilişim suçları, son zamanlarda karşılaşılan önemli suç tipleri arasında yer almaktadır. Özellikle bilişim teknolojilerinin kullanımındaki artış, bilişim suçlarının etkisini arttırmakta ve büyük riskler oluşturmaktadır. Bir suçun aydınlatılmasında ve failinin tespitinde kullanılan en önemli mekanizma delillendirmedir. Bilişim suçları kapsamına giren bir olay araştırılırken, en önemli delil tiplerinden bir tanesi ise dijital delillerdir. Dijital Deliller, bir bilişim suçu ile ilgili, dijital biçimde kayıt edilen veya aktarılan bilgiler olarak tanımlanabilir. Dijital deliller, bir çok tipte karşımıza çıkmaktadır. Bunlar veri dosyaları, kurtarılmış silinmiş dosyalar, kayıp alanlardan kurtarılmış veriler, dijital fotoğraf ve videolar, sunucu kayıtları, e-posta, internet geçmişi, web sayfaları, abone kayıtları gibi doğrudan bilgisayar sistemleriyle alakalı deliller olabileceği gibi, günümüzde gömülü bilgisayar sistemlerine sahip bir mikro dalga fırından elde edilebilecek ve bir kundakçılık olayında fırının belirli bir zamanda yangın çıkarmak için programlandığını ortaya çıkarabilecek veriler de dijital deliller olarak karşımıza çıkmaktadır.

Dijital deliller, dijital verilerden oluşur. Bu veriler ise bilişim sistemleri üzerine kayıt edilmiş bir ve sıfır ikililerine verilen anlam sonucunda ortay çıkar. Dolayısıyla doğrudan elle tutulabilir ve gözle görülebilen bir yapının olmayışı, dijital verileri soyut hale getirmektedir. Soyut kavramlardan kesinlik çıkartmak ise çok zordur. Fakat deliller, işlevi itibariyle bir suçu ispat edici nitelikte kesin bulgular barındırmalıdır. Bu nedenle dijital verilerin yüzde yüz delil olarak kullanılması yönünde, büyük problemler meydana gelmektedir. Bu problemler şu ana başlıklar altında toplanabilir :

1.Yapısal Problemler

  • Dijital veriler çok kolay bir şekilde değiştirilebilmektedir.
  • Dijital verilerin bire bir aynısı oluşturulabilmektedir.
  • Dijital veriler hassas bir yapıdadır ve manyetik alan, sıcaklık, çarpma gibi çeşitli çevresel etkenler yüzünden kolay bir şekilde bozulabilmektedir.
  • Dijital veriler, nasıl kodlandıklarına bağlı olarak anlam kazanabilirler. Günümüzde virüs, truva atı gibi zararlı kodlar sayesinde verilere değişik anlamlar yüklemek mümkündür.

    2.Yapısal Problemler Sonucu Oluşan Problemler:

  • Dijital Delillerin Bütünlüğü: Dijital veriler üzerinde çok kolay bir şekilde değiştirme, silme ve yenisini oluşturma gibi işlemlerin yapılabilmesi bu delillerin bütünlüğünü sağlamayı çok zorlaştırmaktadır.
  • Dijital Delillerin Doğrulanması: Bir kişiyi dijital delillerle birlikte yakaladıktan sonra, mahkeme sürecinde o verilerin gerçekten o kişiye ait olduğunun ispatı gerekmektedir. Fakat delil olarak ele geçirilen verilerin aynısı her hangi bir kişi tarafından da oluşturulabilir.
  • Dijital Delillerin İnkar Edilememesi: Dijital delillendirme işlemindeki dijital delilin sahibi, onu ele geçiren şahıslar (Ör: Polis), delilin alındığı medya, delilin ele geçirildiği zaman, delilin içeriği gibi bütün unsurların daha sonradan inkar edilememesi gerekmektedir.
  • Dijital Delillerin Doğruluğu: Dijital delillerin ele geçirilmesi esnasında kullanılan teknikler ve yararlanılan bilgilerin (Örneğin delilin ele geçirilme zamanı) doğruluğunun ispatı gerekir.
  • Dijital Delillerin Daha Sonradan Ele Alınabilirliği: Dijital deliller oluşturulduktan sonra, bu delilleri üçüncü bir şahıs inceleyebilmelidir.

    Dijital deliller, yukarıda bahsedildiği gibi yapı itibariyle bozulmaya ve kolay bir şekilde değiştirilmeye müsait oldukları için, hukuki yönden kabul edilebilirlikleri konusunda sıkıntılar ile karşılaşılmaktadır. Bu delillerin mahkeme esnasında gerçek delil özelliği gösterebilmeleri için, delillerin ilk alındığı andan itibaren değişmediğinin, hangi tarihte, nereden ve kimlerden alındığının doğrulanması büyük önem arz etmektedir.

    Literatür incelendiğinde, konunun bazı boyutları üzerine geçmişte yapılmış çalışmalar olmasına rağmen, sorunu çözmeye yönelik entegre bir çözüme rastlanılamamaktadır. Biz bu konu ile ilgili 2005 yılında bir çalışma yapmış ve bu çalışmamız sonucunda A3D3M (Açık Anahtar Altyapısı Destekli Dijital Delilleri Doğrulama Modeli) isimli bir model öne sürmüştük. Bu modeli ilk olarak 2005 yılında İstanbul’da düzenlenen Ağ ve Bilgi Güvenliği Ulusal Sempozyumunda yayınladık. Daha sonra bu makelenin ingilizce versiyonunu ufak değişiklikler ışığında “Towards Trustable Digital Evidence with PKIDEV: PKI based Digital Evidence Verification Model” ismi ile İngiltere’deki 2nd European Conference on Computer Network Defence (EC2ND) konferansında yayınlamış bulunmaktayız. İlgisini çekenler için Türkçe olan versiyonuna bu linki tıklayarak, ingilizce olan versiyonuna da bu linki tıklayarak ulaşabilirsiniz.

  • Leave a Comment

    Your email address will not be published. Required fields are marked *

    *
    *