Çok Karıştırılan Kavramlar: Security, Reliability, Safety, Trustability

Bu yazıda bilişim literatüründe çok sık kullanılan ve Türkçe çevirileri çok yakın hatta bazen aynı olan ve çok karıştırılan bir kaç ingilizce kelimeyi benim yorumladığım tarzda ve dilim döndüğü kadar sizlere anlatmaya çalışacağım. Bu kelimeler Security, Reliability, Trustability ve Safety kelimeleri. Kelimeleri kavram olarak ayrı ayrı tanım yapmak biraz zor olduğu için, ev örneği üzerinden giderek konuya açıklık getirmeye çalışacağım. Bir ev düşünelim. Bu evin giriş, çıkışı bir güvenlik görevlisi tarafından kontrol ediliyorsa, evde hırsız alarm sistemleri ve benzeri sistemler var ise burada evin güvenli oluşundan kasıt “security” dir. Yani evin niteliğiyle ilgili bir durum söz konusu değildir. Ev derme çatma bir ev de olabilir, çok lüks bir daire de olabilir ama dışarıdan gelecek hırsızlık ve benzeri eve sızma girişimlerini engeleyecek önlemler alınması evi güvenli yani secure kılar. Reliability aslında evin sağlamlığı ile ilgili bir mevzudur. Örneğin ev uzun süreler kullanılabilirliğinden bir şey kaybetmiyorsa evin reliability’si iyi denilebilir. Buna en iyi örnek evin depreme karşı dayanıklılığıdır. Eve hırsız girer, girmez önemli değildir. Ama eğer ev depreme karşı dayanıklı bir ev ise o zaman reliable bir evdir denilebilir. Safety kavramı ise daha çok istem dışı, kaza sonucu veya doğal afetler sonucu oluşabilicek tehlikelere karşı kullanılan bir kelimedir. Örneğin bir evde yangın alarm sistemi, doğal gaz kaçağı uyarı sistemi ve benzeri önlemler alınmış ise bu ev safe bir evdir denilebilir. Trustability kavramı ise bir sistemin tasarlandığı amaçla ve çalışması gerektiği gibi çalıştığı durumları ifade eder. Örneğin internet üzerinden bir hesap makinesi programı indirdiniz ve amacınız bu programı hesap makinesi olarak kullanmak. Velakin programın içerisine yerleştirilen zararlı kodlar bu hesap makinesini siz kullanırken, arka planda bilgisayarınıza virüs bulaştırmakta. Dolayısıyla program aslında hedeflendiği şeklin dışında bir takım aktiviteler gerçekleştirmektedir. Bu da trustable olmadığı anlamına gelir. Ama eğer bir programın gerçekten yüzde yüz tasarlandığı şekilde çalıştığı ve başka ekstra bir işlev görmediğinden eminsek bu programın trustable bir program olduğu sonucuna varabiliriz.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*
*